Descente

Rechterlijke plaatsopneming betekenis & definitie

Een rechterlijke plaatsopneming houdt in dat de rechter in een geschil hoogstpersoonlijk poolshoogte gaat nemen om meer informatie te krijgen over een feitelijke situatie.

Indien twee of meerdere partijen met elkaar in onderhandeling treden om een overeenkomst te sluiten, beogen zij in beginsel een overeenkomst ingevolge artikel 6:217 van het Burgerlijk Wetboek. De wetgever heeft bepaald dat het de partijen vrij staat om de inhoud van een overeenkomst te bepalen. Indien partijen op een bepaald moment met elkaar in geschil komen, kunnen zij hun geschil voorleggen aan de burgerlijke rechter. De burgerlijke rechter bekijkt al hetgeen aan hem wordt voorgelegd en doet vervolgens uitspraak. Alvorens de rechter daadwerkelijk uitspraak doet, moet er een bepaalde procedure zijn doorlopen. In dit geval betreft het de dagvaardingsprocedure die staat beschreven in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. In beginsel neemt de rechter in dergelijke procedures een passieve houding aan, wat inhoudt dat hij zijn besluit neemt op basis van hetgeen de partijen aandragen. In bepaalde gevallen kan de rechter echter zelf poolshoogte nemen om inzicht te krijgen in een bepaalde feitelijke situatie. Dit wordt ook wel de rechterlijke plaatsopneming (of schouw) genoemd.

Descente is een term uit het Nederlandse burgerlijk procesrecht. Een goede Nederlandse vertaling is “gerechtelijke plaatsopneming”. Met deze wettelijke term wordt de situatie bedoeld dat de rechter een plaats (zoals een woning, een stuk grond, een erf of een weg) bezoekt om zich een oordeel te kunnen vormen.

Een procespartij kan om de descente verzoeken en de rechter kan ook zelf besluiten een bepaalde plek te bezoeken. De rechter heeft op grond van de wet “toegang tot elke plaats”, dus ook tot privé-ruimten.

Relevantie

Een plaatsopneming is logisch als het rechtsgeschil samenhangt met een plaatselijke situatie die opgelost moet worden. Het kan ook gaan om een betwist feit dat of een toestand die bewezen moet worden, terwijl dat alleen “ter plaatse” kan worden bekeken. Een voorbeeld van het eerste is een slepend conflict over een erfdienstbaarheid, zoals een recht van overpad of een gedeelde weg.  Om (terugkerende) problemen op te lossen die sterk verweven zijn met een plaatselijke situatie, is het nuttig de plaats te bezichtigen. Een voorbeeld van de tweede categorie is een zaak over burenhinder door uitbouw die schaduw veroorzaakt. Door op een bepaald tijdstip de woning te bezoeken van de partij die de hinder ondervindt, kan de rechter de ernst van de overlast inschatten.

Voorlopige plaatsopneming

Een belangrijke variant op de gewone descente (die altijd plaatsvindt in loop van een civiele rechtszaak) is de voorlopige plaatsopneming. Bij deze variant vraagt de verzoeker de descente aan omdat hij zijn proceskansen wil inschatten en verwacht bewijsrisico te lopen in samenhang met een bepaalde toestand op de betreffende plek. Er loopt dan nog geen rechtszaak en de verzoeker van een voorlopige plaatsopneming loopt dus nog geen procesrisico, maar kan wel zijn procespositie beoordelen. Het komt geregeld voor dat een voorlopige plaatsopneming door de aanwezigheid en invloed van de rechter tot een oplossing leidt, waarover dan niet meer geprocedeerd hoeft te worden. 

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.